14 Mart 2007

AĞRISIZ BEL VE SIRT (Prof. Dr. Azmi HAMZAOĞLU)


-----------------------------------------------------------------------
Bel fıtığını diğer bel ağrılarıyla karıştırmayın... Fıtık ağrısını diğer ağrılardan ayıran iki önemli fark var: Birincisi istirahat edildiğinde geçmesi. İkincisi ise hareket edildiğinde şiddetlenmesi. Ama fıtığa kesin teşhis için doktora başvurmak şart.

İstirahatle geçen ağrıya dikkat!
Bel ağrısı oluşmasına yol açan 100'ü aşkın neden sayılabilir. Doğrudan sinirlerde tahribat yaratan bel fıtığı ise bunların içinde en çok acı yaratanlarından biri. Ağrısı bacağa ya da göğsün yan kısımlarına bile vuran bel fıtığının neden oluştuğu, nasıl teşhis edileceği ve tedavi süreciyle ilgili sorularımızı Prof. Dr. Azmi Hamzaoğlu yanıtladı.

Hamzaoğlu kimdir?
1956 Sinop doğumlu Prof. Dr. Azmi Hamzaoğlu, Kabataş Erkek Lisesi'nin ardından İstanbul Tıp Fakültesi'ni bitirdi. 1986-1996 arasında Çapa Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji Bölümü'nde öğretim üyesi olarak hizmet verdi. 1996'da profesör olan Hamzaoğlu, Kadir Has Üniversitesi Florence Nightingale Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Bölüm Başkanı. Hamzaoğlu evli ve iki çocuk babası.

Fıtık nedir, neden olur?
Omurlar arasında yastık vazifesi gören, yani tıpkı otomobillerdeki amortisörler gibi fonksiyon göstererek omurlar arasındaki yükü çeken, disk dediğimiz yapılar vardır. Bunların içindeki jelatine benzer sıvının çıkıp etrafındaki yapıyı yırtarak omuriliğe veya sinir köküne bası yapması durumunda da bel fıtığı gelişir. Hastada kafadan itibaren omuriliğin sonuna kadar her seviyede fıtık olabilir. Aynı hastada tek bir seviyede olabileceği gibi birden fazla omur üzerinde de oluşabilir.
Bel fıtığı neden ortaya çıkıyor?
Bel fıtığının nedenleri arasında genetik faktörlerin, hormonal faktörlerin, düşmenin, trafik kazasının, kötü şartlarda omuriliği kullanmanın etkisi vardır. Kötü şartlardan kastettiğimiz uygunsuz durumda ağır yük kaldırmaktır. Bu tür bozukluklar ağır yük taşıyan işçilerde sıkça görülür.
Bel fıtığı ağrı ile hissediliyor, peki bel bölgemizde oluşan her ağrı bel fıtığının işareti mi?
Her bel ağrısı bel fıtığı değildir. Belde görülen ağrılar çeşitli nedenlere bağlı olarak oluşabilir. Belde ağrı oluşmasına neden olan yüze yakın sebep sıralanabilir. Örneğin klasik bel fıtığı ağrısı, bel ağrısı ve siyatika dediğimiz siyatik siniri boyunca oluşan ağrılar vardır. Siyatik siniri boyunca oluşan ağrı kalçadan topuğa kadar iner. Beli ağrıyan hastanın bu ağrının hangi tür bir ağrı olduğunu ayırt etmesi mümkün değildir. Eğer hastada bel fıtığı varsa ve daha önceden bu tür bir ağrı yaşamışsa ancak o zaman bel fıtığı ağrısını anlayabilir ve kendisinde bel fıtığına bağlı bir ağrı olduğundan şüphelenebilir.

Fıtık ağrısı ayağa kalkınca artar

Hastanın bel fıtığı ağrısını tanıyabilmesi için bazı ipuçları var mı?
Bel fıtığı hastasında ağrı genelde hareketle ve ayağa kalktığı zaman artar. Genelde bacağa arkadan veya önden vuran bir şekildedir. Ama bu ağrının türü bel fıtığının olduğu seviyeyle ilgilidir. Örneğin sırttaki bir bel fıtığı göğsün yanına vuran ağrı tarzında kendini belli edebilir. Ağrıyı çeken insanlarda hareketle artan, istirahatle geçen bir tanımlama yapılır. Ancak yine de kişinin "Bu bir bel fıtığı ağrısıdır" tanımlamasını kendi kendine yapması mümkün değildir.
Bu tip bir ağrısı olan kişi hastanelerin hangi servislerine başvurmalı?
Öncelikle ilk iş olarak en yakınındaki bir tıbbi merkeze başvurması gerekir. Burada, ağrı bel kaynaklı mı, yoksa bel dışında iç organlara bağlı bir durum mu var gibi sorulara cevap verilir. Ağrının bel kaynaklı olduğu tespit edilirse hastanın yapması gereken bel ağrılarıyla uğraşan bir uzmana başvurmasıdır. Bunlar da hastanelerin ağrı klinikleri, ortopedi-travmatoloji servisi ve nöroloji servisleridir. Buralara müracaat ettiğinde ağrının nedeni kesin olarak ortaya çıkar ve tedaviye yönelik çalışmalar da başlatılır.
Hasta bu tip şikâyetlerle sizin karşınıza veya yukarıda saydığımız herhangi bir uzmanın karşısına geldi. Bundan sonra ne gibi aşamalardan geçmesi gerekir?
Bel fıtığının teşhisi konusunda uzman ve tecrübeli bir hekim röntgenle büyük ipuçları elde edebilir hatta karar bile verebilir. Ama günümüzde çok ileri radyolojik tetkikler var. MR gibi. Ancak MR çekilip çekilmeyeceğine yine uzman bir hekim tarafından karar verilmesi gerekiyor. Bel ağrısı olan her kişinin MR çektirmesi şart değildir. Tetkikler basamak basamak gider. Röntgen olmadan sadece MR ile teşhis koymak da mümkün değildir. Çünkü MR sinir dokusuyla ilgili yapıları çok iyi gösterir. Ancak kemik dokusundaki bütün ayrıntıları MR göstermez. Bu nedenle röntgen çektirmek teşhis için daha önemlidir.

Tedavi: Önce ilaç, sonra ameliyat

Hastaya bel fıtığı teşhisi konuldu. Tedavi için nasıl bir yol izleniyor?
Genelde hastanın ağrı şekli ve seviyesiyle ilgili yapılan nörolojik muayene, yani kuvvet ve refleks muayenesi normal ise bu hasta sadece istirahat ve ağrı kesiciyle tedaviye alınır. Nörolojik muayene sırasında reflekste ve duyuda kayıplar görülürse bu durum tedavi şeklinin cerrahiye doğru gittiğini gösterir. Hastalığın seviyesiyle ilgili olarak örneğin ayak bileğinde güç kaybı, parmak uçlarında veya topukları üzerine bastığı zaman yürüyememe durumu olabilir. Daha üst seviyede dizde boşalma ve hastanın yere düşmesi şeklinde de seyredebilir. Bu, sinir kökünde çok ciddi bası olduğunu ve bası olan sinir kökünde çok ciddi fonksiyon kayıpları olduğunu gösterir. Bu gibi belirtilerin görülmediği sadece ilaçla tedavi edilebilecek durumlarda ise 1 hafta ile 3 hafta arasında değişen yatak istirahati ve ilaç uygulanır. Bunun sonucunda hastanın tekrar günlük aktiviteye geçmesi sağlanır. Eğer alınan ilaçlara hasta cevap vermiyorsa bel fıtığının yeri ve durumuna bağlı olarak epidural enjeksiyonla çok hızlı bir iyileşme süreci sağlanabilir. Bu tedaviyle bölgede bası olan sinir kökündeki ödem yok edilir ve ağrı ortadan kalkar. Bu tedaviler genelde ağrı kliniklerinde ağrı uzmanları tarafından veya radyoloji kliniklerinde yapılabilir. Bu tedaviden bazı hastalar üç ay bazı hastalar da bir ömür boyu fayda sağlayabilir. Üç ay sonra tekrar ağrılar başladığında tedavi de tekrarlanabilir. Bu tedavi en fazla üç ayda bir iki veya üç kez tekrarlanabilir.

Cerrahi müdahale kararı

Kimlerin ameliyat olması gerek?
Öncelikle istirahat, istirahatla birlikte ilaç tedavisi, fizik tedavi yapılmalı. Bunlara cevap alınamazsa erken dönemde ağrı klinikleri tarafından epidural enjeksiyon ve direkt sinir kökü etrafına yapılan bir enjeksiyon türü uygulanır. Eğer düzenli kontrolleri yapılan hasta tüm bu tedavilere rağmen ağrı çekiyorsa, fizik tedaviye de cevap vermiyorsa, yılda iki, dört veya altı haftanın üzerinde yatak istirahati yapması gerekiyorsa, herhangi bir kuvvet kaybı olmasa bile ameliyat kararı verilebilir. Çünkü ağrı hastanın yaşam kalitesini etkiliyordur. Cerrahi tedaviye erken olarak ilk muayenelerde karar verilmesi ancak his kaybı, kuvvet kaybı sinir kökünün fonksiyonlarıyla ilgili bozukluklar olduğu durumlarda ortaya çıkar.

Sinir dokusu rahatlatılıyor

Ameliyata karar verilen hasta ne gibi aşamalardan geçer?
Öncelikle cerrahi tedaviye karar verilen hastanın buna elverişli olup olmadığı kontrol edilir. Ameliyat öncesi araştırılması gereken en önemli noktalardan birisi hastanın kan sulandırıcı bir ürün kullanıp kullanmadığıdır. Özellikle aspirin kullananlarda asprinin cerrahi müdahaleden birkaç gün önce kesilmesi gerekir. Çünkü kanın sulanması fazla kanamaya neden olur, ameliyatı ve ameliyat sonrası başarıyı engeller. Ameliyat hazırlıklarını takiben cerrahi tedavinin ne tip yapılacağına karar verilir. Cerrahi tedavi, açık cerrahi tedavi, mikroskop altında yapılan cerrahi tedavi, endoskopik cerrahi tedavi veya endoskopik cerrahinin daha az travmatize olan bir başka türü şeklinde yapılabilir. Bugün için en fazla kullanılan yöntemler klasik mikroskop altında yapılan cerrahi ve endoskopik cerrahidir. Burada amaç bası altındaki sinir dokusunu rahatlatmak ve bası yapan parçayı çıkarıp sinir dokusunun normale dönmesini sağlamaktır. Bası kalktığı zaman ağrı da ortadan kalkar.

Mikroskobik bel fıtığı ameliyatları 45 dakika-1.5 saat, endoskopik ameliyatlarsa yaklaşık iki saat sürüyor. Hasta 1-3 gün hastanede kalıyor. 3-4 hafta kadar da evde dinleniyor

Bel fıtığı öncelikle ilaç tedavisi ve yatak istirahatıyla, sonra enjeksiyonla tedavi edilmeye çalışılıyor. Hastanın yaşam kalitesi tüm bunlara rağmen düzelmiyorsa, o zaman devreye ameliyat giriyor. Ama sanılanın aksine bir değil pek çok ameliyat yöntemi var. Bel fıtığı ameliyatlarıyla ilgili merak edilenleri ortopedi ve travmatoloji uzmanı Prof. Dr. Azmi Hamzaoğlu yanıtladı.
Bel fıtığı ameliyatlarında bası yapan disk çıkarıldığında bu diskin eksikliği omurgaya zarar vermiyor mu, vücuttaki sistemi, mekanizmayı bozmuyor mu?
Şu andaki tek problem de zaten bu. Disk çıkarıldığı zaman yüzde 5 ile yüzde 30 arasında, geç dönemde beş sene ve daha uzun vadede disk yüksekliği kayboluyor ve o bölgede stabilite bozukluğuna ve daha ileri dönemde o bölgede stabilite problemiyle birlikte başka bir kompleks problemlere neden olabiliyor. Şu anda yapılan tüm araştırmalar da çıkarılan diskin yerine aynı vazifeyi görebilecek olan bir yapı koymak ve hasar görmüş disklerin sağlıklı hale getirilmesi üzerine. Bu parçanın vücut tarafından kabullenilmesi için de kendi dokusundan oluşması gerekiyor. Bu nedenle de genetik araştırmalar yapılıyor.
Bu, her bel fıtığı ameliyatının ileride ikinci bir ameliyatı gerektireceğini mi işaret ediyor?
Hayır, genelde bel fıtığı ameliyatından sonra ikinci ameliyata gerek duyma oranı yüzde 5 ile yüzde 30 arasında değişiyor. Bu oranı yüzde 1-2 veren çalışma grupları bile var. Ama en fazla yüzde 30 seviyesinde aynı bölgede tekrar sorunun ortaya çıkma ihtimali doğuyor.
Bel fıtığı ameliyatları sırasında nasıl bir işlem yapılıyor?
Endoskopik ameliyat yöntemleri ile yumuşak dokulara daha az zarar verdiğimiz için ameliyattan sonra ağrının ortadan kalkması ve iyileşme daha hızlı oluyor. Endoskopik cerrahide 16 milimetrelik bir kesi yapılıyor. Mikroskobik cerrahide 4 veya 5 santimetrelik bir kesi yapılıyor. Bu bölgede kalan yara izleri kimse tarafından fark edilmiyor.
Ameliyat ne kadar sürüyor?
Mikroskobik ameliyatlar yaklaşık olarak 45 dakika ile 1.5 saat arasında, endoskopik ameliyatlar ise hazırlık safhası daha uzun olduğu için yarım saat daha uzun sürüyor.
Hasta ameliyat sonrası hastanede ne kadar kalıyor?
Hasta 1 ile 3 gün arasında hastanede kalabiliyor. 3 ile 4 hafta arasında da hastaya çalışma izni vermiyoruz. Ameliyattan altı saat sonra ayağa kaldırıp yürütüyoruz. Günde 5-6 kez günlük aktivitesini yapacak şekilde yürüyor. Ama genelde oradaki doku iyileşmesini sağlamak için 3 ile 4 hafta arasında evde istirahat etmesi gerekiyor. 6-8 hafta sonra yüzme ile spora başlatıyoruz. Ancak diğer sporları 3 ay sonra yapabiliyor. İstediği her türlü sporu da yapabilecek hale geliyor. Buna kayak da dahil.

Fıtık ve iktidarsızlık

Bel fıtığı zamanla iktidarsızlığa neden olur mu?
Bu durum bel fıtığının olduğu seviyeyle ilgili. Eğer 'Kauda ekina sendromu' dediğimiz bir durum varsa, bir kanalı tamamen tıkayacak büyük bir fıtık oluşmuşsa veya bu fıtık idrar, dışkılama ve cinsel hayatı kontrol eden merkez üzerinde ise iktidarsızlık da görülebilir.
En tehlikeli aşama nedir?
Bel fıtığında en tehlikeli aşama özellikle 'düşük ayak' dediğimiz tam sinir kökü basısı sonucu gelişen ayak durumudur. Kişi ayağını tekrar yukarıya çekemez.
Bel fıtığı hangi yaşlarda daha çok görülüyor?
Genellikle erişkin yaşta daha fazla görülüyor. Erişkin yaştakilerin ortalama yüzde 80'i hayatının bir döneminde bel ağrısı çeker ve bir hekime müracaat eder. Ama bunların hepsi bel fıtığı değildir.
Romatizma, mide, spazm

Bel ağrısı bel fıtığından başka hangi nedenlerden kaynaklanıyor olabilir?

Bir adale spazmı olabilir. Enfeksiyon olabilir. Bel ağrısı sadece omurgayla ilgili nedenlerden kaynaklanabileceği gibi iç organlara bağlı nedenlerden de ortaya çıkabilir. Örneğin kadın doğum rahatsızlığı, pankreas, mide rahatsızlığı veya bir batın içi sorunundan kaynaklanan rahatsızlık olabilir. Ama belden kaynaklanan sebepleri sıralarsak enfeksiyon, tümör, travmalar özellikle basit adale ağrıları ve romatizmal hastalıklar sayılabilir.
Ameliyat sonrasında fizik tedavi gerekir mi?
Fizik tedaviyi ameliyat öncesi sinir kökü basısına bağlı kuvvet kaybı ve o sinir kökü basısından dolayı ortaya çıkan fonksiyon kayıpları olan hastalara öneriyoruz. Amaç bu fonksiyonları tekrar kazanmak. Ayrıca ameliyata rağmen ağrısı olan hastalarda da ağrıyı kesmek amacıyla fizik tedaviyi öneriyoruz. Ama her hastada gerek olmuyor. Gerekli olup olmadığına ameliyatı yapan doktor karar veriyor.

Cerrahide felç riski

Hastaların birçoğu ameliyattan felç riski yüzünden çekiniyor. Sizce felç riski var mı?
Omurgayı boyun, sırt bölgesi ve bel bölgesi olmak üzere üç ana gruba ayırıyoruz. Sırt seviyesinde olan bir bel fıtığında, fıtığa bağlı ameliyat olmadığınız takdirde felç olma riski yüksektir. Ameliyat esnasındada felç olma riski çok azdır, binde 1 civarındadır. Ama bel bölgesinde hiçbir zaman felç olma gibi bir risk yoktur. Sadece çalıştığınız sinir kökünde geçici dolaşım bozuklukları olabilir. Ve o sinir kökünün yaptığı fonksiyonlarla ilgili bozukluklar ortaya çıkabilir. Bunların arasında 3 ay ile 6 hafta arasında iyileşen vakalar da görülür ama kalıcı problemler de çıkabilir. Ameliyat öncesi felç durumu veya riski varsa bu risk ameliyat sonrası için de geçerlidir.
Karın güçlüyse, bel rahat
25 yaş sonrası bütün organlar yaşlanma sürecine giriyor. Bel ve sırt sağlığı için, 25'lerden itibaren karın kaslarını sıkılaştıran egzersizler yapmak gerek.
Kişilerin bellerini korumak için yapmaması veya yapması gereken şeyler var mı?
Genel olarak 20-25 yaşından itibaren bütün organlar yaşlanma süreci içine giriyor. Dokuların yaşlanma süreci yıpranmayı da artırıyor. Bu nedenle 25'li yaşlardan itibaren özellikle karın adalelerini güçlendiren ve beli zorlamayan her türlü sportif faaliyetin yapılması gerekir. Ağırlık kaldırmaya yönelik sporlar sorun yaratabilir. Herkese bir ağırlığı kaldırırken neler yapması gerektiği, doğru ağırlık kaldırma şekilleri anlatılmalıdır. Genel olarak belle ilgili bir eğitim programıyla halk bilinçlendirilmelidir. Çünkü kalp hastalıkları ve akciğer hastalıklarından sonra insanların sorun yaşadığı üçüncü en önemli hastalık grubu bel hastalıklarıdır. Koruyucu tedaviye ağırlık verilmesi çok önemlidir.
Çocukların ağır okul çantaları taşımaları ileri yaşlarda bel fıtığına neden olabilir mi?
Çocuklarda ağır sırt çantalarının taşınmasından sonra çocuklarda bel ağrılarının arttığı gözlemlenmiştir. Ama bu ağır çantaları taşımanın omurgada deformasyonuna neden olduğu kesin olarak bir araştırmayla ortaya çıkmamıştır. Bu nedenle en iyisi tekerlekli elde çekilen çanta tipleridir.
Hangi sporlar bele faydalı?
Karın ve sırt adalelerini güçlendiren sporlar beli koruma açısından faydalıdır. Yüzme bu sporların başında. Haftada bir veya iki saat yüzme sporu hem bel ağrıları için hem genel sağlık sorunları hem de osteoporoz için çok faydalıdır.
Yatakların bel fıtığını önlemede bir etkisi var mı?
Kişinin en çok rahat ettiği yatak onun için en idealidir. Kişinin belini ağrıtmayan yatak en güzelidir.
Kuşağın etkisi yok

Bele kuşak sarmanın bir faydası var mı?
Bele kuşak sarmak tamamen psikolojik olarak hastayı rahatlatan bir şeydir. Tedavi açısından hiçbir etkisi yoktur. Tek bir faydası olabilir. Kişiyi soğuk gibi dış etkilerder koruyarak adale spazmını önler.
Soğukta kalmak, bel sorunlarını artırır mı?
Bel problemleri mevsimlere bağlı olarak artmaz. Soğuğun bel fıtığının gelişimi veya artışı üzerinde herhangi bir etkisi yoktur. Ancak sıcak-soğuk gibi ani değişiklik, mesela saunada çok sıcak bir ortamdan çıkıp aniden soğuk duşun altına girmek sorun yaratabilir. Bu ani ısı farkı adalelerde spazm yapar. Hastada bir bel sorunu varsa spazmla birlikte ağrının tekrar ortaya çıkmasına neden olur.

Prof. Dr. Azmi HAMZAOĞLU

Telefon:. 0 (212) 315 36 36
Fax:....... 0 (212) 234 86 89

İletişim

Abide-i Hürriyet Cad. No: 290
Sişli - ISTANBUL
Tel : 0 212 224 49 50 / 15 HAT
Fax : 0 212 224 49 82

5 yorum:

  1. nafiye sancaktar ben bir diz ameliyatı geçirdim azmi beye ve bütün ekibine teşşekür ederim ilgi ve alakalarından dolayı çok harika bir ekible çalısıyor her kez güler yüzlü ve samimi benim için güler yüz ve samimiyet çok önemlidir onlardaki güler yüz bendeki ağrıları hafifletti ve çok çabuk toparlandım azmi beyin sayesinde ..! hepsine tekrardan teşekkür ediyorum ve hepsini çok seviyorum..

    YanıtlaSil
  2. Hayirli günler ben Almanyadan yaziyorum,yukardaki verilen Tel : 0 212 224 49 50 kimseye erisilmiyor, acaba Avni Beye hangi Tel Nr vede nasil erisebilrim cok Acil vede önemli, Kizim icin bazi bilgi istiyorum, gerekirse burdan ALMANYA dan yaninada gitmeyi düsünüyorum,,

    YanıtlaSil
  3. memnuniyet bence çok görecelidir. 10 yıl önce kızım ameliyat oldu ve ben bugün hala onun pişmanlığıyla yaşıyorum keşke 10 yıl öncesine dönme şansım olsaydı o muayehanenin kapısını asla çalmazdım. Kızımdan çoook özür diliyorum ama ne fayda:(((((

    YanıtlaSil
  4. Azmi HAMZAOĞLU gibi çok muhterem hocama enderin şükranlarımı sunsam az. Cenabı mevlama şükürler olsun ki onu bizlere nasip etmiş. Anasına ve babasınada en derin minnettarlıklarımı sunarım ki böyle bir insan evladı yetiştirmişler. Ben kendisine boyun ve skolyoz ameliyetı olmak üzere 3 kere ameliyat oldum rabbime şükürler olsun çok iyim. Onun marifetli elleri ve ekibi harkülade ALLAH HEPSİNDEN RAZI OLSUN. Kendisine ailesine ve ekibine mevlam sağlıklı mutlu huzur dolu yıllar nasip etsin. ELLERİNİZDEN ÖPERİM MUHTEREM HOCAM. Aslan TORUN. BELEK/ANTALYA

    YanıtlaSil

Yorumlama biçimi kutucuğundan Adı/Url 'yi seçerek, isminizi ve dilerseniz mail veya site adresinizi yazıp yorumunuzu gönderin. Yorumunuz Editör onayından geçerse yayınlanacaktır. Küfür, Hakaret, İftira ve SİYASİ içerikli yorumlar ve Adı Soyadı belirtilmeyen yorumlar yayınlanmıyacaktır. www.surgucum.com