22 Nisan 2008

SAĞLIK ANSİKLOPEDİSİ - Astım

Ağız Kanseri - Astım - Aids ve Hiv - Asperger Sendromu- Belfarit Deri kanseri - Glokom İnme - Kabızlık -Kolon, Rektum yada bağırsak kanseri- Meme ağrısı - Mesane kanseri Nörojenik Mesane - Omurilik Zedelenmeleri - Parkinson hastalığı - Rahim Kanseri Skolyoz - Sistit Travma sonrası bunalımı Varis Yumurtlama problemi
---------------------------------------------------------------------------------------------------------
Astım nedir?

Astımlı kişilerin akciğerlerindeki hava boruları (bronşlar) hassastır. Bu kişiler belirli tetikleyici faktörlere maruz kaldıklarında, hava boruları nefes almalarını güçleştirecek şekilde daralır (şekle bakınız). Hava borularının daralmasına neden olan başlıca iki faktör vardır:

1.Hava borularının iç yüzeyi kızarır ve şişer (iltihap) ve fazladan balgam (mukus - yapışkan bir sıvı) salgılanabilir.

2.Hava borularının etrafındaki kaslar kasılır (bronş lümeninin daralması).

Kişiler de neden astım hastalığı oluşur?

Astımın nedenleri tam olarak bilinmemektedir. Ancak, astım, egzema ya da saman nezlesi gibi hastalıklarda çoğunlukla kalıtsal yatkınlık gözlenmektedir. Astım hastalığı herhangi bir yaşta başlayabilir ve zamanla değişebilir. Hamilelik döneminde sigara içen annelerin çocuklarında ve erken çocukluk döneminde sigara dumanına maruz kalan çocuklarda astım hastalığının gelişme riski yüksektir.

Astımın başlıca belirtileri nelerdir?

Hırıltılı solunum - soluk alıp verirken kulak tırmalayıcı bir ses ya da ıslık sesi çıkarma
Göğüste sıkışma hissi
Nefes darlığı
Öksürük

Astım belirtileri kişiden kişiye farklılık gösterir. Bazı kişilerde bu belirtilerin tümü görülmesine karşın, bazılarında yalnızca hırıltılı solunum veya öksürük görülebilir.

Astım belirtilerini tetikleyen faktörler nelerdir?

Astım belirtilerini tetikleyen faktörler de kişiden kişiye değişebilir. En yaygın tetikleyici faktörler şunlardır:

Soğuk algınlığı ve grip (özellikle çocuklarda)
Egzersiz (bu denetlenebilir)
Polenler, küf ve çimenler
Hayvan tüyleri ve deri kalıntıları
Ev tozlarındaki mikro organizmalar
Sigara dumanı
Isı ve hava durumundaki değişiklikler
Belirli ilaçlar (sözgelimi; aspirin ve bazı tansiyon ilaçları)
Bazı yiyecekler ve yiyeceklerin içindeki katkı, tatlandırıcı ve renk verici maddeler
Bazı meslekler
Bazı duygusal durumlar (sözgelimi; stres)
Bazı kişilerde astımı tetikleyen faktörleri belirlemek zor olabilir! Bu konuda ayrıntılı bilgi içi doktorunuza başvurunuz.

Astım tedavi edilebilir mi?

Astım tedavi edilemez, ancak denetlenebilir. Bu bağlamda, astımlı birçok kişi astım belirtileri göstermeden günlük faaliyetlerini sürdürebilir. Astımın iyi bir şekilde denetlenmesi, aktif ve sağlıklı bir yaşam sürdürmenize olanak sağlar.

Astımın iyi bir şekilde denetlenmesi aşağıda belirtilenleri gerektirir:

1.Astım ilaçlarını talimatlara uygun bir şekilde kullanma
2.Astımı izleme
3.Aktif ve sağlıklı bir yaşam sürdürme
4.Mümkün olan her zaman tetikleyici faktörlerden kaçınma
5.Yazılı bir astım eylem planı edinme
6.Düzenli olarak doktora gitme
Bunların her biri bir sonraki bölümde daha ayrıntılı bir şekilde açıklanacaktır.

Astım İlaçlarını Kullanma

Astımı denetlemenin en iyi yöntemi ilaçları talimatlara uygun bir şekilde kullanmaktır.Başlıca üç tip astım ilacı vardır:

i) Koruyucu İlaçlar Solunumla içe çekilen ilaçlar (astım spreyleri/inhalers): Becloforte*, Becotide*, Flixotide, Intal, Intal Forte, Pulmicort, Qvar ve TiladeTablet: SingulairKurtarıcı tablet ya da şuruplar: Prednisone, Prednisolone, Redipred, Predmix
Bu ilaçlar hava borularının hassasiyetini azaltır ve astımlı kişilerin sağlıklı olmalarını sağlar. Bu ilaçlar hava borularının hassasiyetini azaltır ve astımlı kişilerin sağlıklı olmalarını sağlar. Koruyucu ilaçlar hava borularının iç yüzeylerindeki kızarıklık ve şişliği azaltır ve mukusu kurutur. Bu ilaçlar kişinin birkaç hafta içinde kendisini iyi hissetmesini sağlar. İlaçların kutuları normal olarak kahverengi, turuncu, sarı veya beyaz renktedir.
Kişi kendisini iyi hissetse bile, koruyucu ilaçların genellikle her gün alınması gerekir. Doktorunuz tarafından önerilmediği sürece koruyucu ilaçları almayı bırakmayınız.
Astımınızı denetleyememeniz durumunda, doktorunuz, sizi kısa sürede iyileştirecek ve Prednisone/Prednisolone tabletleri ya da Redipred/Predmix şurubundan oluşan kısa süreli (2-14 gün) bir tedavi uygulayabilir. Bunlar ayrıca “kurtarıcı ilaçlar” olarak da bilinmektedir.

Birleşik ilaçlar: Seretide

Bu ilaçlar, bir astım spreyinde birlikte alınan bir koruyucu ve bir belirti denetleyici ilacın bileşimidir. Seretide (kutusu mor renkli), Flixotide (koruyucu) ve Serevent (belirti denetleyici) ilaçlarının bir bileşimidir.

ii) Rahatlatıcı İlaçlarSolunumla içe çekilen ilaçlar (astım spreyleri/inhalers): Airomir, Asmol, Bricanyl, Epaq ve Ventolin Bu ilaçlar astım belirtilerini (hırıltılı soluma, göğüste sıkışma hissi, nefes darlığı ve öksürük) birkaç dakika içinde azaltır. Rahatlatıcı ilaçlar, hava borularının etrafındaki kasları gevşetir ve böylece hava boruları genişler ve kişi daha rahat nefes alır. İlaçların kutuları genellikle mavi renklidir. Mavi renkli rahatlatıcı astım spreyinizi her zaman yanınızda taşımanız gerekir. Mavi renkli astım spreyleri astımın ilk yardım tedavisinde çok önemlidir.

Astım belirtilerini (egzersiz öncesi belirtilerin dışında) ortadan kaldırmak için mavi renkli rahatlatıcıyı haftada 3-4 defadan daha fazla kullanma gereksinimi astımınızın iyi denetlenmediğinin bir işareti olabilir. Bu konuyu doktorunuza danışmanız gerekir.
Atrovent, bazen yukarıda belirtilen mavi rahatlatıcı ilaçlardan birisiyle kullanılan farklı tür rahatlatıcı bir ilaçtır.

iii) Belirtileri Denetleyici İlaçlarSolunumla içe çekilen ilaçlar (astım spreyleri/inhalers): Foradile, Oxis ve Serevent
Belirtileri denetleyici ilaçlar (ayrıca uzun-etkili rahatlatıcılar olarak da adlandırılır) hava borularının etrafındaki kasların 12 saate kadar gevşek kalmasında yardımcı olur. Bu ilaçlar, normal olarak astımın ilk yardım tedavisinde kullanılmazlar. Normal solunumla içe çekilen kortikosteroidli koruyucu ilaçlar (Becloforte, Becotide, Flixotide, Pulmicort ya da Qvar) kullanmalarına rağmen astım belirtileri geçmeyen kişilere belirtileri denetleyici bir ilaç verilebilir. Çocuğunuzda astım varsa, kendisi için hangi ilacın en iyi olabileceği konusunda doktorunuza danışınız. Astım her çocukta farklı seyreden bir hastalıktır. Bu nedenle, doktorunuz çocuğunuz için en uygun ilacı yazacaktır.

Astım hastalığının izlenmesi
Astım belirtileri günlüğü
Bu, 7 yaş altındaki çocuklarda görülen astımın izlenmesinde tercih edilen bir yöntemdir. Çocuklarda görülen astım çoğunlukla mevsimseldir ve birçok çocuk yalnızca kış mevsimi sırasında tedaviye ihtiyaç duyar. Büyüme ve gelişme az ya da fazla tedavinin her ikisinden de etkilenebildiğinden, astımlı çocukların büyüme ve gelişmelerinin izlenmesi gerekir. Normal astım belirtileri gösteren tüm çocukların yazılı bir astım planlarının olması gerekir.

Maksimum soluk ölçümlerini kayıt etme
Maksimum soluk ölçümleri hava yollarınızın geniş ya da dar olduğunu göstermektedir. Astım belirtilerinin artması ya da maksimum soluk ölçüm değerlerindeki düşüş astımınızın kötüleştiğini göstermektedir. Böyle bir durumda yazılı bir astım eylem planının yararı olacaktır.

Egzersiz yapma ya da aktif olma
Egzersiz sizi zinde ve sağlıklı tutar. Astımlı birçok kişi, düzenli olarak egzersiz yapmanın belirtilerin şiddetini ve oluşma sıklığını azalttığını belirtmektedir. Egzersizin astımınızı tetiklemesi durumunda, doktorunuzdan, egzersiz kaynaklı astım hastalığının (EIA) denetimine ilişkin bilgi alınız. EIA’nın tam olarak denetlenmesi halinde, her türlü egzersizi yapabilecek ve spor veya etkinliğe katılabileceksiniz (SCUBA hariç).

Tetikleyici faktörlerden kaçınma
Egzersizin dışında, astımınızı kötüleştiren tetikleyici faktörlerden kaçınmaya çalışınız. Hava durumundaki değişiklikler ve soğuk algınlığı ya da grip gibi bazı tetikleyici faktörlerden kaçınmak olası değildir. Bu durumda yardımcı olması için doktorunuzdan, yazılı bir astım eylem planı hazırlamasını isteyiniz.

Yazılı astım eylem planları

Doktorunuzdan yazılı bir astım eylem planı hazırlamasını isteyiniz. Bu plan aşağıda belirtilenleri kapsayacaktır:

Sağlıklı olduğunuzda hangi ilaçların alınacağı
Astım belirtilerinin arttığının nasıl anlaşılacağı
Astım krizinin kötüleşmesi durumunda yapılacaklar
Ne zaman tıbbi yardım alınacağı

Astımı denetleme

Sağlıklı kalmak için en az 6 ayda bir doktora gidiniz. Yazılı astım planınız her ziyarette yeniden gözden geçirilmelidir. Astım hastalığınızı denetlemeniz gerektiğini unutmayınız.

Astım krizini tanıma

Astım krizinin gelişmesi birkaç dakikadan birkaç güne kadar sürebilir. Astım krizi sırasında göğüsteki sıkışma hissi, öksürük, hırıltılı solunum ve nefes darlığı çok kısa bir sürede kötüleşebilir. Böyle bir durumda, aşağıda ayrıntılı bir şekilde açıklanan dört aşamalı Astım İlk Yardım Planı’nı uygulayınız.

Bununla beraber, sizde (ya da bakım sağladığınız herhangi bir kişide) ağır bir astım krizinin herhangi bir belirtisinin görülmesi durumunda, derhal bir ambulans çağırınız ve ambulansı beklerken ‘Astım İlk Yardım Planı’nı uygulayınız.

Ağır bir astım krizinin belirtileri şunlardır:

Nefes darlığı
Göğüste şiddetli şıkışma hissi
Her bir soluk alışta bir ya da iki kelimeden fazla konuşamamak
Stresli ve kaygılı olmak
Mavi rahatlatıcı ilacı (Airomir, Asmol, Bricanyl, Epaq ya da Ventolin) kullandıktan sonra çok az ya da hiç bir iyileşme görülmemesi
Boğaz ve kaburga kaslarının ‘içeri doğru çekilmesi’
Dudakların etrafının morarması (derinin renginin değişmesi durumunda bunu fark etmek zor olabilir)
Solgunluk ve terleme.

Küçük çocuklarda, yukarıdaki belirtilerin yanı sıra, huzursuzluk, yatıştırılmalarında güçlük ve nefes darlığı nedeniyle yeme ve içme sorunları da görülmektedir. Çocuklarda ayrıca, şiddetli öksürük ve kusma da olabilir.

Bir astım krizinin belirtileri kişiden kişiye değişmektedir. Bu nedenle, astımlı bir kişide ağır bir kriz sırasında bu belirtilerin tümü görülmeyebilir.

ASTIM İLK YARDIM PLANI
1 Kişiyi dik oturtunuz ve kendisine telkinde bulununuz. Kişinin yanından ayrılmayınız.

2 Gecikmeden rahatlatıcı bir ilaçtan (Airomir, Asmol, Bricanyl, Epaq ya da Ventolin) 4 defa sıkınız. İlaç en iyi şekilde bir ‘spacer’ aygıtıyla* bir defada bir kez sıkmayla verilmektedir. Kişiye, ilacı her sıkışınızın ardından ‘spacer’den 4 soluk almasını söyleyiniz.
3 4 dakika bekleyiniz.

4 Çok az ya da hiç bir iyileşme görülmemesi halinde, 2. ve 3. aşamaları tekrarlayınız. Eğer hala çok az ya da hiç bir iyileşme olmazsa, derhal bir ambulans çağırınız.

*Bir ‘spacer’in olmaması durumunda, yalnızca astım spreyini kullanınız.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Yorumlama biçimi kutucuğundan Adı/Url 'yi seçerek, isminizi ve dilerseniz mail veya site adresinizi yazıp yorumunuzu gönderin. Yorumunuz Editör onayından geçerse yayınlanacaktır. Küfür, Hakaret, İftira ve SİYASİ içerikli yorumlar ve Adı Soyadı belirtilmeyen yorumlar yayınlanmıyacaktır. www.surgucum.com